Trĩ khi mang thai: Nguyên nhân, dấu hiệu và cách điều trị

Nguyên nhân bị trĩ khi mang thai

Không phải ngẫu nhiên mà có tới gần 50% phụ nữ gặp phải tình trạng này, đặc biệt là giai đoạn trĩ khi mang thai tháng cuối. Có 3 nguyên nhân chính khiến mẹ bầu trở thành đối tượng "tấn công" của bệnh trĩ:

• Áp lực từ tử cung ngày càng lớn: Khi thai nhi phát triển, tử cung mở rộng sẽ gây áp lực cực lớn lên các tĩnh mạch vùng chậu và tĩnh mạch chủ dưới. Điều này làm chậm quá trình lưu thông máu từ nửa dưới cơ thể về tim, khiến các tĩnh mạch ở hậu môn bị sưng phồng và giãn ra.
• Sự thay đổi nồng độ hormone: Khi mang thai, nồng độ hormone Progesterone tăng vọt làm giãn các thành tĩnh mạch, khiến chúng dễ bị sưng hơn. Đồng thời, hormone này cũng làm chậm nhu động ruột, dẫn đến táo bón kinh niên – "thủ phạm" trực tiếp gây ra trĩ.
• Lưu lượng máu tăng cao: Để nuôi dưỡng thai nhi, lượng máu trong cơ thể mẹ tăng lên khoảng 30-50%. Lưu lượng máu lớn này tạo thêm áp lực lên hệ thống tĩnh mạch toàn cơ thể, bao gồm cả vùng hậu môn nhạy cảm.
• Thói quen rặn khi đi vệ sinh: Tình trạng táo bón khiến mẹ phải rặn nhiều, tạo áp lực cơ học mạnh lên các búi tĩnh mạch, khiến chúng dễ bị sa ra ngoài.

Dấu hiệu nhận biết và các cấp độ trĩ thai kỳ

Bệnh trĩ thường được chia thành hai loại chính với những biểu hiện khác nhau. Việc nhận biết sớm sẽ giúp mẹ bầu có phương án xử lý kịp thời.

1. Trĩ ngoại khi mang thai và trĩ nội

• Trĩ nội: Hình thành bên trong trực tràng. Ở giai đoạn đầu, mẹ thường không cảm thấy đau nhưng sẽ thấy máu đỏ tươi dính trên giấy vệ sinh hoặc bồn cầu. Khi nặng hơn, búi trĩ nội có thể bị sa ra ngoài hậu môn.
• Trĩ ngoại khi mang thai: Xuất hiện dưới lớp da quanh hậu môn. Mẹ có thể dễ dàng sờ thấy các nốt sưng mềm, nhỏ. Trĩ ngoại thường gây cảm giác đau rát, ngứa ngáy và khó chịu nhiều hơn trĩ nội, đặc biệt là khi ngồi hoặc vận động mạnh.

2. Tình trạng lòi trĩ khi mang thai (Sa búi trĩ)

Đây là giai đoạn khiến nhiều mẹ bầu hoảng sợ nhất. Hiện tượng lòi trĩ khi mang thai xảy ra khi các búi tĩnh mạch đã giãn quá mức và sa ra ngoài lỗ hậu môn.

• Cấp độ nhẹ: Búi trĩ sa ra ngoài khi đi đại tiện nhưng sau đó có thể tự co vào được.
• Cấp độ nặng: Búi trĩ nằm thường trực bên ngoài hậu môn, không thể đẩy vào trong. Lúc này, mẹ sẽ cảm thấy vướng víu, đau đớn dữ dội và vùng hậu môn luôn trong tình trạng ẩm ướt, dễ viêm nhiễm.

Trĩ khi mang thai có nguy hiểm không?

Về mặt y khoa, trĩ khi mang bầu thường được coi là một tình trạng lành tính và không gây nguy hiểm trực tiếp đến tính mạng của mẹ hay sự phát triển của thai nhi. Tuy nhiên, nếu không có biện pháp can thiệp đúng cách, bệnh có thể dẫn đến một số biến chứng gây ảnh hưởng đến sức khỏe và chất lượng cuộc sống của thai phụ:

• Thiếu máu mãn tính: Việc chảy máu đỏ tươi lặp đi lặp lại khi đại tiện có thể làm trầm trọng thêm tình trạng thiếu máu do thiếu sắt thường gặp ở phụ nữ mang thai.
• Thuyên tắc mạch (Trĩ tắc mạch): Đây là biến chứng gây đau đớn nhất. Các cục máu đông hình thành bên trong búi trĩ gây sưng tấy dữ dội, khiến thai phụ gặp khó khăn ngay cả khi ngồi hoặc đi lại.
• Viêm loét và nhiễm trùng: Búi trĩ bị sa ra ngoài thường xuyên dễ bị kích ứng bởi dịch tiết trực tràng, dẫn đến viêm da vùng quanh hậu môn.
• Nghẹt búi trĩ: Xảy ra khi cơ vòng hậu môn co thắt làm tắc nghẽn lưu thông máu đến búi trĩ, có thể dẫn đến hoại tử nếu không được xử lý y tế kịp thời.

Trĩ khi mang thai tháng cuối và vấn đề sinh nở

Tình trạng trĩ khi mang thai tháng cuối thường diễn tiến nặng nhất do trọng lượng của thai nhi và tử cung gây áp lực tối đa lên vùng xương chậu. Câu hỏi lớn nhất của các mẹ là: Bị trĩ khi mang thai có sinh thường được không?

• Khả năng sinh thường: Đa số thai phụ bị trĩ vẫn có thể thực hiện sinh thường qua đường âm đạo. Mặc dù quá trình rặn đẻ tạo áp lực lớn khiến búi trĩ có thể sưng to hơn hoặc sa ra ngoài nhiều hơn ngay sau đó, nhưng đây không phải là chỉ định bắt buộc phải sinh mổ.
• Khi nào cần can thiệp khác: Bác sĩ sẽ chỉ cân nhắc sinh mổ nếu búi trĩ có biến chứng cấp tính nghiêm trọng (như tắc mạch dữ dội, hoại tử) hoặc đi kèm với các vấn đề sản khoa khác khiến việc sinh thường qua đường âm đạo không đảm bảo an toàn.

Bị trĩ khi mang thai phải làm sao? Cách điều trị khoa học

Nguyên tắc cốt lõi trong trĩ khi mang thai và cách điều trị là ưu tiên các biện pháp bảo tồn, an toàn và không gây tác động tiêu cực đến thai nhi.

1. Thay đổi lối sống và dinh dưỡng

• Kiểm soát táo bón: Tăng cường chất xơ (25-30g/ngày) từ rau xanh, ngũ cốc và trái cây. Uống đủ 2 - 2.5 lít nước để duy trì phân mềm.
• Giảm áp lực cơ học: Tránh đứng hoặc ngồi quá lâu một chỗ. Thai phụ nên nằm nghiêng sang bên trái khi nghỉ ngơi để giảm áp lực từ tử cung lên tĩnh mạch chủ dưới.
• Tập luyện sàn chậu: Các bài tập Kegel giúp tăng cường lưu thông máu và sức bền của các mô liên kết vùng hậu môn.

Dưới đây là thực đơn gợi ý trong 7 ngày, tập trung vào các nhóm thực phẩm giàu chất xơ hòa tan và không hòa tan, hỗ trợ hệ tiêu hóa hoạt động trơn tru và giảm áp lực lên vùng hậu môn cho mẹ bầu.

2. Các phương pháp hỗ trợ tại chỗ

• Ngâm nước ấm (Sitz bath): Ngâm vùng hậu môn trong nước ấm khoảng 10-15 phút, 2-3 lần mỗi ngày để làm dịu cơn đau và giãn cơ vòng.
• Vệ sinh nhẹ nhàng: Sử dụng vòi xịt hoặc khăn mềm thấm nước để vệ sinh sau khi đại tiện thay vì dùng giấy khô chà xát mạnh.
• Sử dụng thuốc bôi: Chỉ sử dụng các loại thuốc bôi hoặc thuốc đặt chứa thành phần an toàn theo chỉ định nghiêm ngặt của bác sĩ chuyên khoa.

Bị trĩ khi mang bầu có tự khỏi được không?

Rất nhiều thai phụ đặt câu hỏi liệu bị trĩ khi mang bầu có tự khỏi được không và bị trĩ khi mang thai sau sinh có hết không?

• Khả năng tự hồi phục: Tin tích cực là phần lớn các trường hợp trĩ hình thành do thai kỳ sẽ tự thuyên giảm đáng kể sau khi sinh. Khi áp lực từ tử cung không còn và nồng độ hormone trở lại bình thường, các tĩnh mạch sẽ dần co lại tự nhiên.
• Lưu ý sau sinh: Quá trình tự khỏi có thể mất từ vài tuần đến vài tháng tùy theo cơ địa và mức độ nặng nhẹ. Nếu sau sinh khoảng 3-6 tháng mà tình trạng vẫn không cải thiện hoặc búi trĩ vẫn sa ra ngoài thường xuyên, mẹ mới nên cân nhắc các biện pháp can thiệp chuyên sâu.

Kết luận

Bệnh trĩ là một hệ quả sinh lý thường gặp và hoàn toàn có thể kiểm soát được trong thai kỳ. Chìa khóa quan trọng nhất để trả lời câu hỏi bị trĩ khi mang thai phải làm sao chính là sự kiên trì trong việc điều chỉnh chế độ sinh hoạt và dinh dưỡng hàng ngày. Mẹ bầu không nên quá lo lắng, hãy giữ tinh thần thoải mái để có một thai kỳ khỏe mạnh.

Lưu ý: Bài viết này chỉ mang tính chất tham khảo không thay thế cho việc chẩn đoán và điều trị y khoa.